Giáo Phận Vinh Online http://www.giaophanvinh.net
Niên biểu Giáo Hội (2)
18.04.2008

.

NIÊN BIỂU GIÁO HỘI

  
   THẾ KỶ XI

1009. Cuộc ly khai Đông và Tây trong Giáo Hội được đánh dấu bằng việc Thượng phụ Sergius II ở Constanstinople không kể tên Giáo hoàng Sergius IV trong bản văn phụng vụ Byzantine.

1012. Thánh Romuald lập dòng tu Camaldolese.

1043-1049. Giáo chủ Constan-tinople là Michael Cerularius tổ chức các Thượng Hội đồng nhằm từ chối quyền tối thượng của Giáo hoàng Roma và càng tạo nên sự ngăn cách giữa Đông và Tây trong Giáo Hội.

1049-1054. Giáo hoàng Leo IX khởi xướng cuộc canh tân sâu rộng về việc bầu giáo hoàng, đời sống giáo sĩ, tu sĩ.

1054. Ly giáo chính thức giữa các Giáo hội Đông và Tây.

1059. Đức Giáo hoàng Nicolaus II đưa ra quy luật mới để bầu giáo hoàng và dành quyền này cho các vị hồng y thuộc Giáo hội Roma.

1073-1085. Triều đại Giáo hoàng Gregorius VII (Hildebrand). Ngài mạnh mẽ cải cách Giáo Hội khỏi sự bảo trợ thế tục của các ông hoàng, chống lại việc mua bán chức vụ trong Giáo Hội, cấm các giáo sĩ tà dâm thi hành chức năng thánh, ra vạ tuyệt thông cả vua Henry IV, người Đức. Năm 1077, ngài tha vạ cho vua và hoà giải đôi bên ở lâu đài Canossa. Năm 1084, vua Henry phản bội, chiếm đóng Roma và ép Đức Gregorius rời Roma. Robert Guiscard đã giải cứu được Roma.

1084. Thánh Bruno (1035-1101) lập dòng Carthusian.

1096-1099. Cuộc Thập Tự chinh đầu tiên dưới triều Giáo hoàng Urbanus II, chiến thắng và chiếm thành Jerusalem năm 1099, lập nên vương quốc La Tinh ở đây kéo dài từ 1099 đến 1187.

1098. Thánh Robert (1080-1134) lập dòng Cistercian (F. Citeaux).

THẾ KỶ XII

1108. Ảnh hưởng mạnh mẽ của tu viện và học đường do Thánh Victor ở nước Pháp. Các vua nước Pháp là Louis VI (cai trị 1108-1123), Louis VII (1137-1180), Philippe-Auguste (1180-1223) tạo nên một thời hoàng kim cho nước Pháp trong 2 thế kỷ liên tiếp và ảnh hưởng nhiều đến Giáo hội Roma.

1109. Thánh Anselm (1033-1109) đã có công phát huy triết học và thần học Kinh Viện.

1115. Thánh Bernard (1090-1153) lập tu viện ở Clairvaux và thực hiện cuộc canh tân dòng Cistercian.

1118. Thập Tự quân chiếm lại thành Saragossa ở Tây Ban Nha; đạo binh Hồi giáo suy yếu ở đây.

1120. Norbert (1085-1134) lập dòng các Kinh Sĩ Praemonstrate gần Lyon (Pháp), do một viện mẫu điều khiển, một kiểu dòng Ba đầu tiên cho giáo dân nam nữ. Các dòng nữ phát triển mạnh.

1122. Thoả ước Worms giữa Giáo hoàng Callixtus II và hoàng đế Henry V, phân định quyền của giáo quyền và thế quyền trong việc chọn và bổ nhiệm giám mục.

1123. Công đồng Chung Lateran I ở Giáo hội Tây Phương phê chuẩn thoả ước Worms và các điểm canh tân Giáo Hội.

1139. Công đồng Chung Lateran II canh tân Giáo Hội chống lại cuộc ly giáo do nguỵ giáo hoàng Anacletus gây ra.

1140. Thánh Bernard tranh luận với Abelard về khuynh hướng duy lý của ông tại Công đồng Sens.

1147-1149. Cuộc Thập Tự chinh II do vua Pháp Louis VII và hoàng đế Phổ Conrad III chỉ huy không đạt kết quả.

1148. Thượng Hội đồng ở Reims ấn định kỷ luật chặt chẽ cho các cộng đoàn tu nữ.

1160. Đan sĩ Gratian qua đời, ngài đã viết cuốn Decretum là bản văn nền tảng cho Bộ Giáo luật sau này.

1170. Thánh Thomas Becket, Tổng giám mục Canterbury, bất đồng với vua nước Anh Henry II về quan hệ giữa giáo quyền và thế quyền. Ngài bị sát hại ngay trong nhà thờ chính toà.

1171. Giáo hoàng Alexander III ấn định việc tuyên thánh là đặc quyền của Toà Thánh.

1179. Công đồng Chung Lateran III xác định lập trường với nhóm lạc giáo Waldenses (Waldo) và Albigenses, quy định việc bầu giáo hoàng với 2/3 phiếu hồng y.

1184. Giáo hoàng Lucius III ra vạ tuyệt thông nhóm lạc giáo theo Waldo và các nhóm lạc giáo khác.

1189-1192. Cuộc Thập Tự chinh III chiếm lại Jerusalem bị mất năm 1187 về tay vua Hồi giáo Saladin. Kết quả chỉ chiếm được một số nơi, nhưng không lấy lại được Jerusalem. Dòng Hiệp Sĩ xuất hiện.

THẾ KỶ XIII

1202-1204. Cuộc Thập Tự chinh IV do các lãnh chúa Pháp phối hợp với quan quân thành Venise, rời bỏ mục đích ban đầu, đánh chiếm thủ đô Constantinople, cướp phá và giết hại dã man. Giáo hoàng Innocens III phạt vạ các tướng chỉ huy đạo quân.

1208. Giáo hoàng Innocens III kêu gọi Thập Tự Quân chống lạc giáo Albigenses đang tàn phá miền Nam nước Pháp và miền Bắc Ý.

1209. Giáo hoàng Innocens III phê chuẩn bản luật dòng Anh Em Hèn Mọn do Thánh Francisco Assisi (Phanxicô), tên thật là Giovanni di Bernardone (1182-1226), lập nên.

1212. Dòng nữ đan sĩ do Thánh Clara lập theo tinh thần khó nghèo của Thánh Phanxicô.

1215. Công đồng Chung Lateran IV quy định việc xưng tội, rước lễ hàng năm; tuyên bố về việc “biến đổi bản thể” từ bánh rượu sang Mình Máu Đức Kitô, chống lại những điều sai lạc của phái Cathari và Albigenses.

1216. Giáo hoàng Honorius III phê chuẩn bản luật dòng Anh Em Giảng Thuyết do Thánh Dominicus (Đa Minh, 1170-1221) lập năm 1215 ở Toulouse (Pháp).

1217-1221. Thập Tự chinh V do tướng Pháp Jean de Brienne và vua nước Hungary André II thực hiện.

1221. Bản luật Dòng Ba Phan Sinh (Phanxicô) được phê chuẩn.

1228-1229. Cuộc Thập Tự chinh VI do hoàng đế Đức Frederic II thực hiện, đạt được thoả thuận với quốc vương Ai Cập về quyền sở hữu tạm thời của Giáo Hội tại Jerusalem.

1231. Giáo hoàng Gregorius IX cho phép lập Toà án Thẩm tra (Inquisitio), thuộc quyền Giáo hoàng để đối phó với lạc giáo. Khởi đầu là một biện pháp tốt để bảo vệ sự chính thống trong đức tin chống lại lạc giáo Cathari và Albigenses. Nhưng từ sau nửa thế kỷ này, Toà đã lạm dụng quyền hành trong việc xử phạt ở miền Nam nước Pháp, Ý và Phổ.

1245. Công đồng Chung Lyon I hạ bệ hoàng đế Frederick II.

1247. Luật dòng Carmélite (Cát Minh) được Toà Thánh phê chuẩn.

1248-1254. Cuộc Thập Tự chinh VII do vua Thánh Louis IX của nước Pháp điều khiển. Sau một ít thành công ở Ai Cập, đã thất bại vì bệnh dịch và thiếu lương thực. Nhà vua bị bắt giữ, được chuộc về, qua đời năm 1270 và uy thế giáo hoàng sa sút.

1252-1274. Thánh Thomas Aquinas (1225-1274) giảng dạy tại Pháp và Ý, đã viết nhiều tác phẩm triết học, thần học, Thánh Kinh, phụng vụ, nhất là bộ Tổng Luận Thần Học làm nền tảng cho trường phái Kinh Viện.

1260-1368. Nhà Nguyên, triều đại Mông Cổ, được thiết lập ở Trung Quốc.

1268-1270. Cuộc Thập Tự chinh cuối cùng (VIII), do vua Thánh Louis thực hiện, bị thất bại vì bệnh dịch hạch.

1274. Công đồng Chung Lyon II cố gắng hàn gắn cuộc ly khai giữa hai Giáo hội Đông-Tây.

1275-1292. Marco Polo từ Venise đi Trung Quốc và nhiều nơi ở Phương Đông. Ông trở về châu Âu năm 1292.

1280. Giáo hoàng Nicolaus III qua đời. Ngài là người đặt ra Sách Nguyện (Giờ Kinh Phụng Vụ) cho hàng giáo sĩ Giáo hội Roma.

1281. Cuộc phạt vạ hoàng đế Hy Lạp Michael Palaeologus cắt đứt mối giao hảo Đông-Tây mới lập từ năm 1274.

THẾ KỶ XIV

1291. Đất Thánh bị rơi vào tay quân đội Thổ Nhĩ Kỳ.

1300. Năm Toàn Xá đầu tiên tổ chức tại Roma do Giáo hoàng Bonifacius VIII công bố. Thế kỷ này đánh dấu bằng phong trào Nhân Văn. Các đại học được lập nên ở nhiều nơi. Sách Gương Chúa Giêsu (thế kỷ XIV) và bài thơ Stabat Mater do tu sĩ Jacopome da Todi sáng tác.

1302. Tự sắc Unam Sanctam của Giáo hoàng Bonifacius VIII về tính duy nhất của Giáo Hội và về quyền lực nhất thời của vua chúa, chống lại sự can thiệp của vua nước Pháp Philippe le Bel.

1309-1377. Tám vị giáo hoàng phải lưu đày ở Avignon (Pháp), có nhiều vị là người Pháp.

1311-1312. Công đồng Chung ở Vienne (Áo).

1321. Thi hào Dante Alighieri mất ở nơi lưu đày, ông là tác giả tập thơ bất hủ Divina Commedia (Hài kịch Thần Linh).

1337-1453. Cuộc chiến giữa Pháp và Anh kéo dài qua nhiều triều vua được gọi là Cuộc Chiến Trăm Năm.

1338. Hội nghị các ông hoàng ở Rhense (Đức), tuyên bố rằng hoàng đế không cần sự chuẩn nhận và tuyên phong của giáo hoàng để làm vua.

1348. Trận dịch lớn còn gọi là “Cái chết đen” tàn phá khắp châu Âu, giết chết khoảng 1/4 đến 1/3 dân số, trong đó 40% hàng giáo sĩ bị chết vì xả thân cứu bệnh nhân.

1350-1767. Thời kỳ của vương triều Ajuthia ở Xiêm (Thái Lan). Phật giáo được coi trọng.

1368-1644. Triều đại nhà Minh cai trị Trung Quốc. Người Âu Châu đến cư trú ở Macao và Quảng Châu.

1377. Đức Giáo hoàng Gregorius XI bỏ Avignon trở về Roma nhờ tác động đặc biệt của Thánh nữ Catharina Siena.

1378-1417. Sau khi Đức Gregorius XI qua đời (1378), Giáo hoàng Urbanus VI, người Ý, được chọn. Do sự thiên vị đối với người Roma, ngài bị đa số các hồng y người Pháp truất phế, bầu một giáo hoàng khác là Clemens VII có toà ở Avignon. Mỗi phe bầu một giáo hoàng riêng kế nghiệp. Sự tranh chấp giữa các nước và quyền lực của giáo hoàng dẫn đến cuộc ly khai Tây Phương kéo dài 39 năm.

THẾ KỶ XV

1409. Công đồng Pisa hoà giải các nước vì không có người chủ toạ chính thức nên các nghị phụ bầu vị giáo hoàng thứ ba, truất phế Đức Gregorius XII và Benedictus XIII. Cuộc ly khai Tây Phương ngày càng trầm trọng.

1414-1418. Công đồng Chung Constance (Konstanz) hoà giải tốt đẹp, cuộc ly khai không còn, lên án J. Wycliff và Jan Hus.

1431. Thánh nữ Jeanne d’Arc (1412-1431) bị thiêu sinh.

1438-1445. Công đồng Chung Florence (Firenze) xem xét những vấn đề để chấm dứt cuộc ly khai giữa Đông-Tây và thương nghị với các Giáo hội Đông Phương như Hy Lạp, Armenia, nhưng không thành công.

1453. Thành đô Constantinople rơi vào tay người Thổ Nhĩ Kỳ.

K.1476. J. Gutenberg, ông tổ ngành in, thực hiện bản in sách Thánh Kinh đầu tiên ở Mainz, Đức.

1476. Giáo hoàng Sixtus IV thiết lập lễ Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội vào ngày 8 tháng 12 trên toàn Giáo Hội, sau khi đã cho phép tự do thảo luận về vấn đề thần học này.

1478. Dưới áp lực của vua Ferdinand ở Tây Ban Nha, Giáo hoàng Sixtus IV buộc phải mở Toà án Thẩm tra xét xử người Do Thái và người Moorish theo tà giáo. Có nhiều lạm dụng trong biện pháp này.

1492. Christopher Columbus (K. 1451-1506) tìm ra châu Mỹ.

1493. Giáo hoàng Alexander VI uỷ thác việc truyền giáo ở châu Mỹ cho hai nước Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Phong trào Nhân Văn từ Ý lan rộng đến Pháp, Phổ, Anh và nhiều nước miền Nam Âu, ảnh hưởng nhiều tới văn hoá, nghệ thuật và cả tôn giáo; người nổi tiếng của phong trào này là Desiderius - Erasmus (K. 1466-1536).

THẾ KỶ XVI

1512-1517. Công đồng Chung Lateran V.

1517. Martin Luther (1483-1546) khai sinh phong trào Cải Cách bằng cách đưa ra 95 luận đề ở Wittenberg. Ông thụ phong linh mục năm 1507, giảng dạy Thánh Kinh ở đại học. Vì công kích giáo lý về ân xá và Giáo triều Roma nên ông bị vạ tuyệt thông (1521). Ông viết nhiều tác phẩm và là một nhân vật Cải Cách rất sáng giá ở Đức.

1519. Zwingli đưa phong trào Cải Cách vào Zurich, trình bày lập trường trong 63 luận đề (1523), nhưng lại xung đột với Luther về ý nghĩa Tiệc Ly (1529) và đã chết trong cuộc chiến (1531) với các tổng binh Thuỵ Sĩ Công giáo.

1521-1544. Cuộc chiến tranh nhiều lần giữa vua Pháp FranÇois và vua Đức Charles Quint một phần vì tôn giáo đã gây nhiều đau khổ và thiệt hại cho cả hai nước.

1528. Dòng Capuchin được chính thức công nhận độc lập với dòng Anh Em Hèn Mọn Phan Sinh. Dòng đóng góp nhiều vào cuộc cải cách thật sự trong Giáo Hội.

1533. Anh giáo ra đời. Vua nước Anh, Henry VIII, bị vạ tuyệt thông vì ly dị hoàng hậu Catherine Aragon, để cưới bà Anne Boleyn. Vua tuyên bố (134) mình là đầu của Giáo hội tại nước Anh. Thánh John Fisher và Thomas More bị hành quyết (1535) vì chống lại nhà vua. Cuộc bách hại lan rộng ở Anh.

1537. John Calvin (1509-1564) lãnh đạo phong trào Cải Cách ở Thuỵ Sĩ cho đến khi ông mất. Ông đã viết và sửa lại nhiều lần cuốn Sự thiết lập Kitô giáo đặt nền tảng lý thuyết và hệ thống tổ chức cho Giáo hội Cải Cách.

1540. Hiến pháp dòng Tên (dòng Chúa Giêsu) của Thánh Ignatius Loyola được chính thức công nhận, sau khi ngài và các bạn thề hứa với nhau ở Montmartre (1534).

1541. Thánh FranÇois Xavier (K.1506-1552) bắt đầu đi truyền giáo ở Ấn Độ, rồi sang Sry Lanka, Malacca, Nhật Bản.

1545-1563. Công đồng Chung Trent ở Bắc Ý xác định một số điểm đức tin liên can đến phong trào Cải Cách, canh tân Giáo Hội về nhiều điểm thực tế.

1553-1558. Triều đại nữ hoàng Mary Tudor ở Anh chống lại những hành động phản giáo của vua Henry VIII.

1555. Hoà ước Augsburg nhìn nhận sự hiện diện cả Công giáo lẫn Tin Lành theo Luther tại đế quốc Đức. Các ông hoàng Đức được tự do chọn tôn giáo; thực tế là dân chúng bị ép phải theo tôn giáo của các ông hoàng.

1558. Triều đại nữ hoàng Elizabeth I ở Anh và Ireland. Giáo hội Anh giáo càng củng cố chiều hướng ly khai. Triều đại này tồn tại tới 1603.

1559. Matthew Parker được tấn phong làm tổng giám mục Canterbury trong Anh giáo.

1562. Thánh Teresa Avila canh tân dòng Carmélite.

1563. Giáo hội Anh giáo củng cố 39 điều trong đó nói đến quyền tối thượng của hoàng đế Anh quốc.

1570. Nữ hoàng Elizabeth I bị vạ tuyệt thông. Do đó, người Công giáo phải chịu những khoản hình luật rất hà khắc.

1571. Đạo quân Công giáo chiến thắng lạ lùng đạo quân Thổ Nhĩ Kỳ tại vịnh Lepanto.

1572. Cuộc tàn sát dã man xảy ra vào ngày lễ Thánh Bartholomeus (24-8) ở Paris và các vùng phụ cận. Trong suốt thế kỷ này, xảy ra nhiều cuộc chiến tranh tôn giáo giữa người Công giáo và người theo phong trào Cải Cách do Luther và Calvin khởi xướng. Người ta tính có 88 cuộc chiến suốt từ 1562 đến 1598 tại châu Âu.

1582. Giáo hoàng Gregorius XIII canh tân lịch ngày tháng được hầu hết các nước ở châu Âu công nhận, trừ nước Anh mãi đến năm 1752. Cha Matteo Ricci (Lợi Mã Đậu) sang truyền giáo ở Trung Quốc và mất năm 1610. Ngài khai mào cho những liên lạc văn hoá giữa châu Âu và Trung Quốc.

1587. Tướng quân Toyotomi Hideyoshi ra lệnh trục xuất các thừa sai khỏi Nhật.

THẾ KỶ XVII

1610. Thánh FranÇois de Sales (1567-1622) và Jeanne de Chantal (1572-1641) lập dòng Nữ Tu Thăm Viếng.

1611. Đức Hồng y De Bérulle lập Hội linh mục Oratorians theo mẫu của Thánh Philippe Néri năm 1564.

1622. Thánh Bộ Truyền bá Đức tin (Propaganda Fidei) được Đức Pius VII thiết lập.

1625. Thánh Vincent de Paul (1580-1660) lập tu đoàn Truyền Giáo và sau đó là tu đoàn Nữ Tử Bác Ái (1633).

1638. Jansenius (1585-1638) làm giám mục Ypres từ năm 1636. Ông viết tác phẩm Augustinus trình bày quan điểm sai lạc về vấn đề ân sủng, tự do ý chí và sự tiền định. Lạc thuyết của ông bị Giáo hoàng Innocens X lên án năm 1653. Các thuyết này gây xáo trộn trong Giáo hội ở Pháp, Ý và các nước miền Trung Nam Âu Châu cho đến thế kỷ XVIII.

1641. Cha Jean Jacques Olier (1608-1657) lập hội Xuân Bích (Saint Sulpice).

1642. Nhà thiên văn và toán học Ý, Galileo Galilei (1564-1642) mất. Ông tán thành luận án của Copernic về hệ mặt trời. Do hiểu lầm về xác quyết của Thánh Kinh và thiếu hiểu biết về khoa học, giáo quyền thời đó nghi ngờ ông lạc giáo và kết án ông (1616). Năm 1992, Giáo hoàng Joannes Paulus II đã phục hồi danh dự cho ông.

1649. Oliver Cromwell xâm chiếm Ireland và bách hại nặng nề người Công giáo ở đó.

1656. Blaise Pascal (1623-1662) trình bày các tư tưởng tôn giáo qua nhiều tác phẩm nổi tiếng như Memorial, Provinciales, Pensées.

1673. Đạo luật Thử Nghiệm ở nước Anh ngăn cản người Công giáo làm việc trong các công sở, nếu họ không chối bỏ giáo lý chính thống về bí tích Thánh Thể.

1678. Nhiều người Công giáo ở Anh bị bách hại do âm mưu của Titus Oates.

1682. Giám mục Jacques Bénigne Bossuet (1627-1704), người viết cuốn Tứ Chương (Quatre Articles) đưa ra mấy tư tưởng căn bản cho phái Gallican sau này, nhưng đã bị Giáo hoàng Alexander VIII lên án năm 1690.

1684. Thánh Jean Baptiste de la Salle (1651-1779) lập dòng các Sư Huynh Trường Kitô (La San).

THẾ KỶ XVIII

1704. Giáo hoàng Clemens XI lên án việc áp dụng những quan niệm Khổng giáo vào nghi thức phụng vụ Công giáo ở Trung Quốc, việc thờ cúng tổ tiên và việc dùng các từ ngữ Trung Quốc trong Thần học Công giáo.

1713. Hoà ước Utrecht.

1724. Cuộc bách hại đạo ở Trung Quốc.

1732. Thánh Alphonsus Liguori lập dòng Chúa Cứu Thế.

1738. Giáo hoàng Clemens XII kết án Franc-maÇonnerie. Sau này, Đức Giáo hoàng Benedictus XIV (1751) và Leo XIII (1884) vẫn lặp lại án quyết này.
Phái Tam Điểm (tự do - bình đẳng - huynh đệ): bắt đầu vào năm 1717 ở Luân Đôn và lan rộng rất nhanh khắp châu Âu. Phái này muốn triệt hạ tôn giáo, nhất là Công giáo, để giải phóng con người với những tư tưởng phóng khoáng về mặt xã hội của Montesquieu (1689-1775), Voltaire (1694-1778), Diderot (1713-1784) và Rousseau (1712-1778). Các triết gia này góp phần tư tưởng chủ đạo cho cuộc cách mạng Pháp năm 1789.
Giáo luật cũ năm 1917 có điều khoản ngăn cấm người Công giáo tham gia vào bè phái này. Giáo luật mới 1983 bãi bỏ điều cấm đoán trên. Tuy nhiên, người tín hữu cần phải khôn ngoan để chọn lựa và hành động.

1741. Thánh Phaolô Thánh Giá (1694-1775) sáng lập dòng Thương Khó, truyền giảng lòng yêu mến Thánh Giá.

1773. Giáo hoàng Clemens XIV giải thể dòng Tên. Các tu sĩ bị trục xuất khỏi Bồ Đào Nha (1759), Pháp (1764), Tây Ban Nha (1767). Dòng được phục hồi năm 1814.

1778. Người Công giáo ở Anh được hưởng một số thuận lợi sau những thiệt thòi từ thời vua Henry VIII.

1789-1799. Cuộc Cách mạng Pháp bùng nổ đánh dấu bằng việc phá ngục Bastille ngày 14-7-1789. Nhiều sắc lệnh liên quan đến tôn giáo được ban hành như: bãi bỏ các đặc quyền của giáo sĩ, tuyên bố tự do tôn giáo, quốc hữu hoá tài sản của Giáo Hội, cấm các lời thề tôn giáo đối với các dòng tu, buộc các giáo sĩ phải cam kết trung thành với chế độ (1780). Nhiều người trung thành với Roma bị hành quyết (1792); lịch Công giáo do Giáo hoàng Gregorius lập bị thay bằng lịch Cộng Hoà (1793). Các quỹ tôn giáo bị phong toả (1794). Napoléon Bonaparte xâm chiếm Ý (1796-1797), vây đánh thành Roma bắt Giáo hoàng Pius VI đi đày (1798) và ngài qua đời ở Valerice (1799).

1794. Giáo hoàng Pius VI lên án Công đồng miền Poitiers vì bị ảnh hưởng nhiều bởi thuyết của Jansenius và Pháp giáo (Gallicanism).

THẾ KỶ XIX

1801. Hoà ước giữa Pháp với Toà Thánh ký kết ở Paris giữa Napoléon Bonaparte và Hồng y Consalvi, điều chỉnh các quyền của Giáo Hội.

1804. Napoléon tuyên bố lập đế quốc Pháp. Hôn nhân giữa Napoléon và Joséphine de Beauharnais. Lễ đăng quang của Napoléon ở nhà thờ Notre Dame ở Paris.

1805-1815. Chiến thắng liên tiếp của Napoléon với các nước Anh, Áo, Nga, Phổ, Ý, mở rộng đế quốc Pháp, nhưng các nước đã liên minh chống lại Napoléon dẫn đến cuộc thất bại ở Waterloo ngày 18-6-1815 và sau đó Napoléon bị đi đày. Vua Louis XVIII trở lại cai trị Paris.

1809. Giáo hoàng Pius VII ra tự sắc lên án tuyệt thông Napoléon, sau khi ông sáp nhập các phần đất của Toà Thánh vào đế quốc. Giáo hoàng bị Napoléon bắt giữ và dẫn giải về Savone cho đến năm 1814.

1822. Hội Giáo hoàng Truyền bá Đức tin được khai sáng ở Pháp do Pauline Jaricot (1799-1862), nhằm trợ giúp công cuộc truyền giáo.

1829. Đạo luật Giải Phóng ở Anh và Ireland giúp cho người Công giáo bớt những bất bình đẳng về dân sự trong xã hội, kể từ thời vua Henry VIII.

1832. Thông điệp Mirari vos của Giáo hoàng Gregorius XVI lên án những luận thuyết của phái Duy Tự Do, đã trình bày trong tuyên bố Avenir (Tương Lai - 1831).

1833. Chân phước F. Ozanam (1813-1853) lập hội Vincent de Paul, để lo các việc bác ái. Phong trào Oxford mở đầu kỷ nguyên “trở lại với Giáo hội Công giáo” của nhiều người nổi tiếng, trong đó, có John Henry Newman (1845) sau làm hồng y.

1839-1840. Cuộc Chiến tranh Nha phiến. Các nước Âu Châu xâm lược Trung Quốc.

1845. Cha Alzon lập dòng Assomptionistes lo việc bác ái, truyền giáo. Cha Le Prévost lập dòng Thánh Vincent de Paul phục vụ người nghèo và giới trẻ. Chỉ trong khoảng nửa thế kỷ đầu này, đã có hơn 100 tổ chức tu trì được thành lập, với 2/3 là gốc Pháp.

1846. Phái bộ Perry đòi Mạc Phủ (Nhật Bản) mở cửa buôn bán. Các nhà truyền giáo trở lại Nhật.

1848. Bản Tuyên Ngôn Cộng Sản (Communist Manifesto) đề cập đến những cuộc khủng hoảng về xã hội, chính trị và giải pháp cách mạng. Cách mạng bùng nổ ở Ý. Giáo hoàng Pius IX phải lánh khỏi Roma năm 1848 đến Gaeta (Napoli) và trở lại Roma năm 1850.

1850. Hàng giáo phẩm Công giáo ở Anh được tái lập.

1853. Hàng giáo phẩm Công giáo ở Hà Lan được tái lập.

1854. Giáo hoàng Pius IX công bố tín điều Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội qua tự sắc Ineffabilis Deus.

1858. Đức Maria hiện ra với Thánh Bernadette ở Lourdes (Pháp).

1864. Thông điệp Quanta Cura và Syllabus of Errors của Giáo hoàng Pius IX lên án 80 “điểm sai lầm của não trạng Duy Tân”.

1867. Karl Marx ấn hành tập Das Kapital (Tư Bản Luận) và Đệ Nhất Quốc Tế Cộng Sản được thành lập, ảnh hưởng nhiều đến phong trào Cộng sản và Chủ nghĩa Xã hội ở các nước.

1869-1870. Công đồng Chung Vatican I bàn về đức tin, quyền tối thượng và bất khả ngộ của giáo hoàng. Công đồng tạm ngưng vì cuộc chiến Pháp-Phổ, phải chờ đến Công đồng Vatican II sau này để kết thúc.

1871. Roma trở thành kinh đô của nước Ý. Cuộc xung đột giữa giáo hoàng và vương quốc Ý lên đến tột độ. Giáo hoàng Pius IX phủ nhận luật “Đảm Bảo”.

1878. Triều đại Giáo hoàng Leo XIII bắt đầu cho đến khi ngài qua đời 1903. Ngài thúc đẩy việc đổi mới triết học kinh viện, nghiên cứu Thánh Kinh, thần học. Qua thông điệp Rerum Novarum (1891), ngài lưu tâm đến các vấn đề xã hội và lao động.

1881. Đại hội Thánh Thể Quốc tế lần đầu tiên tại Lille (Pháp).

THẾ KỶ XX

1901-1906. Cuộc khủng hoảng về sự chia cắt giữa Giáo Hội và chính quyền ở Pháp, phong trào Chống Giáo sĩ dẫn đến việc tu sĩ các dòng bị trục xuất, hơn 3.000 trường học bị đóng cửa, tài sản dòng tu bị chiếm đoạt, tài sản Giáo Hội bị xung công. Luật Chia Cắt (1905) phân biệt triệt để giữa đạo và đời được công bố.

1903-1914. Triều đại Thánh Giáo hoàng Pius X. Ngài vừa bảo vệ Giáo Hội khỏi những sai lầm của thuyết Duy Tân với sắc chỉ Lamentabili (1907), vừa bảo đảm sự trọn vẹn của đức tin và duy trì kỷ luật. Ngài cho duyệt lại bản Thánh Kinh Vulgata (1907), thành lập Giáo hoàng Học viện về Thánh Kinh (1909), cho phép các trẻ em được rước lễ sớm (1910).

1910. Luật Chia Cắt được công bố ở Bồ Đào Nha. Liên lạc ngoại giao với Toà Thánh bị cắt đứt ở Tây Ban Nha.

1914-1918. Chiến tranh Thế giới I.

1914-1922. Giáo hoàng Bene-dictus XV tìm cách hoà giải các bên tham gia cuộc chiến thế giới. Ngài ban sắc lệnh Maximum Illud để thúc đẩy việc truyền giáo và đào tạo hàng giáo sĩ bản quốc.

1917. Đức Trinh Nữ Maria hiện ra ở Fatima (Bồ Đào Nha). Hiến pháp mới ở Mexico với quyền kiểm soát tôn giáo, dẫn đến cuộc bách hại trong những năm 1920-1930 sau này. Cuộc Cách mạng Vô Sản thành công ở Nga đưa Đảng Cộng Sản lên nắm chính quyền.

1918. Bộ Giáo luật bắt đầu có hiệu lực.

1922. Các phong trào Công giáo cho giới trẻ bắt đầu hoạt động mạnh mẽ như: Thanh Lao Công (JOC), Sinh viên Công giáo (JEC), hiệp đoàn Nông dân trẻ (ACJF) và hội Thanh niên Công giáo Pháp (FMCI).

1922-1939. Triều đại Giáo hoàng Pius XI. Ngài thúc đẩy phong trào Tông đồ Giáo dân qua thông điệp Ubi arcano Dei (1922), ký hiệp ước Lateran (1929), nhắc lại lý tưởng của hôn nhân Kitô giáo qua thông điệp Casti Connubii (1930), chống lại sự lạm quyền của Benito Mussolini đang cai trị nước Ý lúc đó, chống lại các chủ nghĩa Quốc xã (1931) và Vô thần qua các thông điệp Quadragesimo anno (1931) và Divini Redemptoris (1937).

1933. Adolf Hitler lên nắm quyền ở Đức, 6 triệu người Do Thái bị giết hại. Giáo hoàng Pius XI kết án chủ nghĩa Quốc Xã qua thông điệp Mit brennender Sorge (1937).

1936-1939. Cuộc bách hại đẫm máu tại Tây Ban Nha.

1939-1945. Chiến tranh Thế giới II.

1939-1958. Triều đại Giáo hoàng Pius XII trước sự phân cực giữa tư bản và chủ nghĩa xã hội, ngài khuyến khích xây dựng một nền dân chủ Kitô giáo thật sự. Ngài ra nhiều thông điệp bàn về vấn đề tín lý Mystici Corporis (1943), Thánh Kinh Divino Afflante Spiritu (1943), về phụng vụ Mediator Dei (1947), về hàng giáo sĩ Menti nostrae (1950).

1943. Phong trào Linh mục Thợ xuất hiện tại Pháp. Năm 1965, Đức Thánh Cha Paulus VI cổ vũ và rút kinh nghiệm.

1945. Cách mạng Tháng Tám thành công. Thành lập nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà.

1949. Đảng Cộng Sản Trung Quốc giành được chính quyền; nước Cộng Hoà Nhân Dân Trung Hoa ra đời. Các tu hội đời xuất hiện. Opus Dei do Đức cha José Maria Escriva de Balaguer thành lập.

1950. Tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời được Giáo hoàng Pius XII xác định.

1958-1963. Triều đại Giáo hoàng Joannes XXIII. Ngài có sáng kiến mở Công đồng Chung Vatican II, ra thông điệp Mater et Magistra (1961) và Pacem in terris (1963).

1962-1965. Công đồng Vatican II với 4 khoá họp đã soạn thảo những văn bản hết sức quan trọng để định hướng cho Giáo Hội tiến bước cùng nhân loại (xem thêm phần Vài nét khái quát về Công đồng Chung Vatican II, chương 4).

1963-1978. Triều đại Giáo hoàng Paulus VI. Ngài triển khai các nghị quyết của Công đồng Vatican II trong Giáo Hội, thực hiện nhiều chuyến thăm viếng mục vụ ngoài Roma, cổ vũ phong trào đại kết và tạo tinh thần đồng trách nhiệm của các hồng y, giám mục trong các quyết định của Giáo Hội (lập Thượng Hội đồng Giám mục 1965) và đã viết nhiều thông điệp nổi tiếng như Mysterium Fidei (1965), Populorum progressio (1967), Humanae vitae (1968), Tông huấn Evangelii nuntiandi (1976).

1964. Đức Thánh Cha Paulus VI gặp gỡ huynh đệ với Thượng phụ Athenagoras tại Jerusalem. Hai bên xoá bỏ vạ tuyệt thông giữa 2 Giáo hội Công giáo và Chính Thống.

1978. Triều đại Giáo hoàng Joannes Paulus I kéo dài 34 ngày.

1978. Triều đại Giáo hoàng Joannes Paulus II, là một trong các vị giáo hoàng có nhiều hoạt động phong phú nhất trong lịch sử Giáo Hội (xin xem phần riêng về Ngài, chương 3).

1983. Bản Giáo luật mới với những điều khoản mới, thể hiện cuộc canh tân của Công đồng Vatican II.

1985. Hiệp ước mới giữa Vatican và Ý thay cho hiệp ước Lateran 1929.

1989-1991. Kết thúc thời kỳ chiến tranh lạnh giữa Đông và Tây, thay đổi trật tự thế giới dẫn đến việc thành lập một số nước tại Liên Xô và Đông Âu.

1992. Bộ Giáo lý Giáo hội Công giáo được chuẩn y và phổ biến.

1994-1999. Các năm chuẩn bị cho Năm Thánh 2000 với những công việc và chủ đề rõ ràng cho từng năm.

2000. Giáo hội Công giáo mừng Năm Thánh 2000, với nhiều hoạt động đặc biệt để bắt đầu thiên niên kỷ thứ ba của Kitô giáo. Để nêu gương hoà giải, Đức Giáo hoàng xin lỗi nhiều cộng đồng vì những lầm lỗi của một số phần tử của Giáo Hội trong thời quá khứ. Chuyến viếng thăm lịch sử của Đức Thánh Cha tại Đất Thánh.

THẾ KỶ XXI

2001. Đức Thánh Cha tấn phong 44 thành viên mới cho Hồng y đoàn.

Ngày 11-9, Trung tâm Thương Mại Thế Giới và Ngũ Giác Đài ở Hoa Kỳ bị quân khủng bố tấn công. Cuộc khủng bố này đã gây kinh hoàng trên toàn thế giới. ĐTC kêu gọi diệt trừ nạn khủng bố bằng sự tha thứ, hoà giải và phát triển.

2002. Tháng 10, ĐTC công bố Tông thư mới về Kinh Mân Côi, thêm 5 mầu nhiệm Ánh sáng để suy gẫm về cuộc đời công khai của Chúa Giêsu và loan báo Năm Mân Côi.

2003. Cuộc chiến tại Iraq (20-3-2003) đặt ra vấn đề lương tâm của con người về chiến tranh thế giới và sự hữu hiệu của tổ chức Liên Hiệp Quốc.
Hội chứng hô hấp cấp tính nghiêm trọng (SARS) khởi phát từ Hong Kong rồi lan rộng ở Trung Quốc, Canada... gây tử vong cao. Bệnh này cũng đã đặt ra một vài ưu tư về phụng tự.

Ngày 17-4, ĐTC công bố Thông điệp Thánh Thể trong mối tương quan với Giáo Hội Ecclesia de Eucharistia.

Ngày 16-10, ĐTC kỷ niệm 25 năm triều giáo hoàng của ngài.

Ngày 19-10, ĐTC phong chân phước cho Mẹ Têrêsa thành Calcutta.

Ngày 21-10, ĐTC tấn phong 31 thành viên mới cho Hồng y đoàn.

2004. Năm Thánh Thể bắt đầu từ tháng 10-2004 kéo dài đến tháng 10-2005 với Đại hội Thánh Thể Quốc tế lần thứ 48 tại Guadalajara, Mexico. Tông thư Mane nobis cum Domine được ĐTC Gioan Phaolô II công bố ngày 8-10-2004, tại Roma.

Hội đồng Giáo hoàng Công lý và Hoà bình tổ chức Đại hội toàn thế giới các tổ chức Giáo Hội hành động cho công lý và hoà bình tại Roma, từ ngày 27 đến 30-10-2004, để các Kitô hữu tích cực hành động hơn trong một thế giới đang có nhiều xung đột và xáo trộn.

Thảm hoạ sóng thần từ trận động đất lớn ở đảo Sumatra, Indonesia vào sáng ngày 26-12-2004 đã gây thiệt hại nặng nề cho một số nước ở Nam Á và Đông Nam Á, khiến cho khoảng 280.000 người thiệt mạng, hàng chục ngàn người mất tích và hàng triệu người mất nhà cửa, đói khát, bị dịch bệnh... Cả thế giới đồng cảm với các nạn nhân và nhanh chóng tổ chức lạc quyên, gửi người và vật phẩm đến cứu trợ những người bị nạn. Cộng đồng Giáo hội Công giáo khắp nơi hưởng ứng hoạt động bác ái này.

2005. Bắt đầu triều đại giáo hoàng của Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI (22-4). Năm này còn kỷ niệm 40 năm kết thúc Công đồng Chung Vatican II (1965-2005). Đức Giáo hoàng chủ trì Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới về Thánh Thể tại Rôma từ 2/10 – 23/10.


 

Lm. Ant. NGUYỄN NGỌC SƠN
 

Nguồn tư liệu:
 

- NN, Théo: Nouvelle Encyclopédie Catholique, Droguet Ardant / Fayard, 1989.
- Olivier de la Brosse, Dictionnaire de la foi Chrétienne.
-
URL của bài này::http://www.giaophanvinh.net/modules.php?name=News&op=viewst&sid=2074
© Giáo Phận Vinh Online contact: admin1@giaophanvinh.net